Nyakati za Kiswahili

NYAKATI ZA KISWAHILI
Kitengo Sarufi
NAVIGATION
Next Kukanusha
Prev Umoja na Wingi

Nyakati katika lugha hutuonyesha kitendo chafanyika lini.

Mifano ya Nyakati

  • Wakati Uliopita - LI
  • Wakati Timilifu (uliopita muda mfupi) - ME
  • Wakati Uliopo - NA
  • Wakati Ujao - TA
  • Wakati wa Mazoea - HU
  • Wakati Usiodhihirika - A
  • Wakati Timilifu Usiodhihirika - KA

Wakati Uliopita - LI

Wakati huu hurejelea kitendo kilichofanyika muda mrefu uliopita. Vitenzi katika wakati uliopita hutumia kiambishi "LI"

kwa mfano : a-li-sema, ni-li-fika, wa-li-timuliwa

  • Mwanafunzi alifukuzwa shuleni.
  • Mzee Katili alimpiga Bi Kazi.

Wakati Timilifu - Uliopita Muda Mfupi - ME

Wakati timilifu huonyesha kitendo ambacho kimekamilika sasa hivi au muda usio mrefu. Hutumia kiambishi ME katika vitenzi.

kwa mfano: nimeshiba, limeanguka, kimeharibika

  • Mkoba wa babu umepasuka.
  • Jicho la Bi Kijicho limetoboka
  • Mzee Mauti ameaga dunia.

Wakati Uliopo - NA

Wakati uliopo huonyesha kitendo kinachoendela kufanyika sasa hivi. Hutumia kiambishi "NA" katika vitenzi.

kwa mfano: a-na-soma, tu-na-kueleza, zi-na-angamia

  • Nyanya anasimulia hadithi
  • Mtoto wa jirani anapigwa na mama yake
  • Mvua inanyesha kwa ujeuri.

Wakati Ujao - TA

Huchukua kiambishi "TA" na hurejelea kitendo ambacho bado hakijafanyika lakini kinatarajiwa kufanyika..

kwa mfano: atakupa, kitajulikana, utapokelewa

  • Mtoto atalifunga dirisha litakalokuwa likiingiza hewa.
  • Je, utaenda sokoni kesho kutwa?

Wakati wa Mazoea - HU

Hutumia kiambishi "HU" na hurejelea kitendo ambacho hufanyika mara kwa mara au kila siku n.k.

kwa mfano: hutembea, husoma, huzilinda

  • Dkt. Matumbo hutibu wagonjwa.
  • Mchungwa ule huzaa machungwa matamu.

Wakati Usiodhihirika - A

Hutumia kiambishi cha ngeli au nafsi pamoja na kiungo "A" kurejelea kitendo kinachoendelea kutendeka katika wakati usiodhihirika.

kwa mfano: achukua, zapepea, twaangamia

  • Baba atusubiri nyumbani.
  • Vitabu vyako vyote vyachomeka

Wakati Timilifu Usiodhihirika - KA

Hutumia kiungo "KA" kurejelea kitendo ambacho kinakamilika katika wakati usiojulika. Pia hutumika kurejelea kitendo kifanyika baada ya kingine. Hutumiwa katika masimulizi.

kwa mfano: ikawalemea, tukazichukua, likampendeza

  • Latifa akaangalia juu akamwona nyoka.
  • Akawanyeshea mana wakiwa jangwani